Çerkes Kültürü

 

Tyko Hayrettin TURAN'ın Facebook sayfasında yayınladığı güzel yazıyı sizlerle paylaşıyoruz... https://www.facebook.com/#!/hayrettintyko

 

XABZE, İNSANA VERİLEN DEĞERDİR...YAŞAMIN KENDİSİDİR
      16 Aralık 2011 Cuma, 21:23 · tarihinde Tyko Hayrettin Turan tarafından eklendi
      Çerkesler'de bayanlar, eşlerinden, onlar yanlarında yokken bir üçüncü kişilere bahsedeceklerinde bu kelimeyle onu nitelerler. Şöyle ki;
      Çerkesler'de eşler birbirlerinin adını söylemezler. bu şekli bir kuraldır. birbirlerine hitap edece...kleri zaman, erkek karısına kadının kendi sülale adıyla seslenir ve bu vesileyle onu onure eder; zaten çerkesler'de kadın evlendikten sonra da kendi sülale adıyla, yani soyadıyla anılır ki bu da kadını onure etmek için, onun sülalesine değer verildiğini göstermek içindir. neyse, kadın da kocasına bir takma ad takar ve kocasıyla konuşurken o takma adı kullanır. bu güzel anlamı olan bir şey de olabilir, alelade bir isim de olabilir. tercih kadınındır. ve eşler birbirlerinden gıyabında bahsedecekleri zaman da erkek karısı için "siy guaşşer / prensesim" der, kadın da kocasından "siy thamader/ thamadem" diye bahseder.

      XHABZENİN ÖZELLİKLERİ 
      Bütün uygulamalar adaletli bir biçimde yapılır. 
      Temelinde her zaman insan ve insana verilen değer vardır.
      Saygı sevgi temel unsurlarıdır.
      Xabzeye göre yetiştirilişte anahtar kelime ‘EDEP’ tir.
      Amaç hep iyilik ve güzelliktir.
      Xabze terbiye etmeyi hedefler.
      Duyarsızlığı, anlayışsızlığı, tembelliği, cimriliği, korkaklığı dışlar. İnsanı bencillikten, kötü alışkanlıklardan uzak tutar.Neredeyse uluslararası diplomasiye taş çıkartacak nitelikte ince, detaylı, içtenlikli, terbiye ve davranış kuralları içerir.
Xhabzede adam kayırmak kesinlikle söz edilemez.
      Xabzenin zamana ve değişen dünyaya karşı kendisini koruyabilmesinin bir nedeni de, temel ilkelerinin dışında (sevgi, saygı, insanlık) kalıplaşmış, donuk, değişmez kurallar içermemesindendir. Bazı kurallar zaman ve koşullara göre değiştirilen esnekliğe sahiptir. “Xabze, uygun olandır, olmuyorsa olabildiği gibi yap” (ya da oluruna git)” biçiminde çevrilebilecek atasözlerimiz de bunları göstermektedir 
      Şu kadar ki somut koşullara göre farklı bir uygulama yapmak zorunda kalan bir Çerkes, bunu sadece kendisine daha kolay geldiği ya da kişisel eğilimlerine uygun düştüğü biçimiyle değil, bu söz konusu farklı davranışı toplumun benimseyip benimsemeyeceğini göz önünde tutarak yapmak zorundadır. Aksi halde toplumun “uygunsuz” (Yeremı’u/Yemuq) ya da “ayıp” (Haynap) biçimlerindeki değerlendirmeleriyle karşılaşacaktır ki herhangi bir Çerkes için bu en etkili bir cezadır.

Yorumlar - Yorum Yaz


Ziyaret Bilgileri
Aktif Ziyaretçi1
Bugün Toplam33
Toplam Ziyaret81685
Kafkasya'da Üniversite Eğitimi

Kabardey-Balkar Cumhuriyeti Devlet Üniversitesi'ne,

Adıgey Cumhuriyeti Devlet Üniversitesi'ne,

Maykop Devlet Teknoloji Üniversitesi'ne

burslu öğrenci gönderilecektir...

detaylar için:

kafkasfederasyonu.org

REKLAM

Buraya Reklam Verebilirsiniz

Bir Çerkes Atasözü der ki!

Misafirin KÜÇÜĞÜ,

Dayının GENCİ,

Damadın YAŞLISI,

OLMAZ

Saat
Hava Durumu
Anlık
Yarın
13° 5°